مرگ در جاده تا رنج مادام‌العمر مصدومان
۲۵۷ کشته و ۴ هزار و ۸۱۳ مصدوم در تصادفات گیلان طی پنج ماه رخ داده است؛ حوادثی که علاوه بر قربانیان، زندگی خانواده‌ها را نیز برای سال‌ها تحت تأثیر قرار می‌دهد.
به گزارش گیلان شهر: تصادفات جاده‌ای تنها به لحظه برخورد دو خودرو یا واژگونی یک وسیله نقلیه در پیچ جاده محدود نمی‌شود؛ حادثه‌ای که در چند ثانیه رخ می‌دهد، گاهی به قیمت از دست رفتن جان انسان‌ها تمام می‌شود و گاهی نیز آغاز مسیری طولانی از درمان، جراحی، توان‌بخشی، معلولیت و مشکلات اقتصادی و اجتماعی برای مصدومان و خانواده‌های آنان است. در پشت هر آمار فوتی، خانواده‌ای داغدار و در پشت هر آمار مصدومیت، انسانی قرار دارد که ممکن است برای بازگشت به زندگی عادی، ماه‌ها و حتی سال‌ها با پیامدهای جسمی و روانی حادثه دست‌وپنجه نرم کند.جاده‌های ناایمن، نقاط حادثه‌خیز، نقص زیرساخت‌ها، خطاهای انسانی، سرعت غیرمجاز، سبقت‌های خطرناک، خستگی و خواب‌آلودگی رانندگان، استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی و بی‌توجهی به قوانین، از جمله عواملی هستند که می‌توانند زمینه وقوع سوانح رانندگی را فراهم کنند. در کنار این عوامل، وضعیت فنی خودروها، کیفیت تجهیزات ایمنی، عملکرد ترمزها و لاستیک‌ها و میزان مقاومت بدنه در برابر ضربه نیز در شدت پیامدهای تصادف نقش دارند.در چنین شرایطی، ایمنی جاده‌ها تنها به رانندگی محتاطانه محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در حوزه راه‌سازی و نگهداری راه‌ها، نظارت پلیس، ارتقای استاندارد خودروها، آموزش عمومی و امدادرسانی سریع را می‌طلبد؛ زنجیره‌ای که هر حلقه آن می‌تواند در پیشگیری از حادثه یا کاهش خسارت‌های جانی و مالی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
۲۵۷ کشته و بیش از ۴ هزار و ۸۰۰ مصدوم در گیلان
دکتر سلیمان‌پور، مدیرکل پزشکی قانونی استان گیلان، با اعلام آمار تلفات و مصدومان حوادث رانندگی در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ اظهار کرد: از ابتدای فروردین تا پایان مردادماه امسال، ۲۵۷ نفر در حوادث رانندگی استان جان خود را از دست داده‌اند.وی با اشاره به تفکیک جنسیتی جان‌باختگان افزود: از مجموع متوفیان حوادث رانندگی در این مدت، ۲۰۶ نفر مرد و ۵۱ نفر زن بوده‌اند.مدیرکل پزشکی قانونی گیلان با بیان اینکه شمار مصدومان حوادث رانندگی استان در همین بازه زمانی به ۴ هزار و ۸۱۳ نفر رسیده است، گفت: از این تعداد، ۳ هزار و ۹۶۴ نفر مرد و ۸۴۹ نفر زن بوده‌اند.سلیمان‌پور با اشاره به محل فوت قربانیان تصادفات تصریح کرد: بر اساس آمار اعلام‌شده، ۱۰۷ نفر در محل حادثه و خارج از بیمارستان و ۱۵۰ نفر در مراکز درمانی جان خود را از دست داده‌اند.وی خاطرنشان کرد: در تفکیک اعلام‌شده بر اساس محل وقوع حادثه نیز ۱۰۷ مورد فوتی مربوط به محورهای برون‌شهری، ۱۱ مورد مربوط به معابر شهری و ۲ مورد مربوط به محورهای روستایی بوده است.
از نخستین تماس با اورژانس تا تلاش برای نجات جان مصدومان
وقوع تصادف، آغاز مرحله‌ای دشوار برای مجموعه‌ای از نیروهای امدادی و درمانی است؛ مرحله‌ای که از دریافت تماس اضطراری و اعزام نیروهای اورژانس پیش‌بیمارستانی آغاز می‌شود و ممکن است تا ساعت‌ها تلاش در اتاق عمل، بخش مراقبت‌های ویژه و ماه‌ها توان‌بخشی ادامه پیدا کند.پس از اعلام حادثه، کارشناسان مرکز ارتباطات اورژانس وضعیت مصدومان و محل وقوع تصادف را بررسی می‌کنند و بر اساس شرایط گزارش‌شده، نیروهای امدادی را به محل اعزام می‌کنند. در حوادث شدید، زمان رسیدن به مصدوم، ارزیابی سریع وضعیت حیاتی، کنترل خونریزی، باز نگه داشتن راه هوایی، تثبیت آسیب‌های احتمالی ستون فقرات و انتقال ایمن به مرکز درمانی اهمیت زیادی دارد.نیروهای اورژانس پیش‌بیمارستانی در بسیاری از حوادث با شرایطی دشوار مواجه می‌شوند؛ از دسترسی سخت به محل تصادف و گرفتار شدن سرنشینان در خودرو گرفته تا تعدد مصدومان، ترافیک سنگین و ضرورت تصمیم‌گیری سریع برای اولویت‌بندی انتقال بیماران. در این شرایط، هر دقیقه می‌تواند در سرنوشت مصدومانی که دچار خونریزی شدید، آسیب مغزی یا اختلالات تنفسی شده‌اند، تأثیرگذار باشد.
پس از انتقال مصدوم به بیمارستان، مسئولیت کادر درمان وارد مرحله دیگری می‌شود. پزشکان اورژانس، پرستاران، متخصصان جراحی، جراحان مغز و اعصاب، متخصصان ارتوپدی، متخصصان بیهوشی و مراقبت‌های ویژه و سایر اعضای تیم درمان، متناسب با نوع و شدت آسیب برای نجات جان مصدومان تلاش می‌کنند.برخی بیماران با اقدامات اولیه و درمان‌های کوتاه‌مدت بهبود می‌یابند، اما در تصادفات شدید، ممکن است بیمار به جراحی‌های متعدد، بستری طولانی‌مدت، مراقبت‌های ویژه، تزریق خون و درمان عوارض مختلف نیاز داشته باشد. در مواردی نیز با وجود تمام تلاش‌های صورت‌گرفته، شدت آسیب‌ها به اندازه‌ای است که جان مصدوم نجات پیدا نمی‌کند.با این حال، نجات جان مصدوم پایان مسئولیت نظام سلامت نیست؛ زیرا گروهی از بازماندگان تصادفات با آسیب‌های ماندگار مواجه می‌شوند و برای بازگشت به زندگی روزمره به خدمات مستمر درمانی و توان‌بخشی نیاز دارند.
معلولیت؛ پیامد پنهان تصادف‌های جاده‌ای
آمار مصدومان تصادفات، همه ابعاد خسارت‌های ناشی از حوادث رانندگی را نشان نمی‌دهد. در میان افرادی که از تصادف جان سالم به در می‌برند، ممکن است کسانی باشند که با شکستگی‌های پیچیده، آسیب نخاعی، قطع عضو، صدمات مغزی، اختلالات حرکتی یا مشکلات مزمن جسمی مواجه شوند؛ آسیب‌هایی که در برخی موارد، توانایی فرد برای کار کردن، تحصیل، رانندگی، انجام امور شخصی و مشارکت در زندگی اجتماعی را محدود می‌کند.مصدومی که پیش از حادثه بدون کمک دیگران فعالیت‌های روزمره خود را انجام می‌داد، ممکن است پس از تصادف برای راه رفتن، لباس پوشیدن، حمام کردن یا حتی جابه‌جایی در خانه به کمک اعضای خانواده نیاز داشته باشد. برخی افراد نیز برای استفاده از ویلچر، اندام مصنوعی، وسایل کمک‌حرکتی یا تجهیزات پزشکی به خدمات تخصصی و پیگیری‌های طولانی‌مدت نیاز پیدا می‌کنند.در چنین شرایطی، پیامدهای تصادف به جسم مصدوم محدود نمی‌شود. از دست دادن استقلال فردی، دور ماندن از محیط کار و تحصیل، کاهش درآمد، تغییر نقش فرد در خانواده و دشواری بازگشت به فعالیت‌های اجتماعی می‌تواند فشار روانی قابل توجهی به مصدوم وارد کند. اضطراب، ترس از رانندگی، اختلالات خواب و احساس ناتوانی نیز از جمله مشکلاتی هستند که ممکن است برخی بازماندگان حوادث شدید تجربه کنند و به حمایت روان‌شناختی نیاز داشته باشند.
خانواده‌ها نیز در این مسیر با تغییرات گسترده‌ای روبه‌رو می‌شوند. در بسیاری از موارد، یکی از اعضای خانواده ناچار است بخشی از زمان خود را به مراقبت از مصدوم اختصاص دهد؛ موضوعی که می‌تواند بر اشتغال، درآمد، روابط خانوادگی و فرصت‌های زندگی سایر اعضای خانواده اثر بگذارد.به این ترتیب، یک تصادف شدید ممکن است زندگی چندین نفر را هم‌زمان تحت تأثیر قرار دهد؛ از فردی که با آسیب جسمی زندگی می‌کند تا همسر، فرزندان، والدین یا دیگر اعضای خانواده‌ای که مسئولیت مراقبت و حمایت از او را بر عهده می‌گیرند.
هزینه‌هایی که ممکن است تا سال‌ها ادامه داشته باشد
یکی دیگر از ابعاد مهم تصادفات رانندگی، هزینه‌های اقتصادی مستقیم و غیرمستقیم آن است؛ هزینه‌هایی که در برخی موارد با پایان دوره بستری یا ترخیص بیمار از بیمارستان خاتمه پیدا نمی‌کند.در مرحله نخست، هزینه‌های اورژانس، تصویربرداری، آزمایش‌ها، جراحی، دارو، بستری و مراقبت‌های تخصصی مطرح است. پس از آن نیز ممکن است مصدوم به جلسات فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتاردرمانی، خدمات روان‌شناختی، جراحی‌های تکمیلی، داروهای طولانی‌مدت و تجهیزات کمک‌حرکتی نیاز داشته باشد.برای افرادی که دچار آسیب‌های ماندگار شده‌اند، هزینه تهیه و تعمیر ویلچر، اندام مصنوعی، تخت ویژه، تجهیزات توان‌بخشی و مناسب‌سازی محل سکونت نیز می‌تواند به هزینه‌های خانوار اضافه شود. رفت‌وآمدهای مکرر به مراکز درمانی، به‌ویژه برای خانواده‌هایی که در مناطق دور از مراکز تخصصی زندگی می‌کنند، بار مالی و زمانی دیگری به همراه دارد.در کنار این هزینه‌ها، کاهش یا قطع درآمد مصدوم یکی از مهم‌ترین پیامدهای اقتصادی تصادف است. فردی که پیش از حادثه شاغل بوده، ممکن است برای مدتی طولانی یا به‌صورت دائمی امکان بازگشت به شغل قبلی خود را از دست بدهد. در این وضعیت، خانواده علاوه بر پرداخت هزینه‌های درمان و مراقبت، با کاهش درآمد نیز روبه‌رو می‌شود.
همچنین اگر یکی از اعضای خانواده برای مراقبت از مصدوم ناچار به ترک شغل یا کاهش ساعات کاری شود، فشار اقتصادی حادثه افزایش پیدا می‌کند. بنابراین، هزینه واقعی یک تصادف تنها مبلغ پرداخت‌شده برای درمان نیست، بلکه درآمد ازدست‌رفته، زمان مراقبت، هزینه‌های توان‌بخشی و کاهش فرصت‌های اقتصادی فرد و خانواده را نیز در بر می‌گیرد.در این میان، نظام بیمه‌ای، پوشش‌های درمانی، بیمه شخص ثالث، حمایت‌های اجتماعی و خدمات توان‌بخشی نقش مهمی در کاهش فشار مالی بر خانواده‌ها دارند. با این حال، میزان حمایت قابل دریافت به شرایط حادثه، نوع پوشش بیمه‌ای، مقررات مربوط و وضعیت مصدوم بستگی دارد و نمی‌توان همه هزینه‌های طولانی‌مدت را در تمام موارد بر عهده یک نهاد مشخص دانست.از سوی دیگر، هزینه‌های ناشی از تصادفات برای جامعه و دولت نیز قابل توجه است؛ زیرا درمان مصدومان، تأمین خدمات توان‌بخشی، حمایت از افراد دارای معلولیت و جبران بخشی از پیامدهای اجتماعی و اقتصادی حوادث به منابع انسانی و مالی نیاز دارد.به همین دلیل، سرمایه‌گذاری در ایمنی راه‌ها، ارتقای استاندارد خودروها و پیشگیری از تصادفات می‌تواند در کنار حفظ جان انسان‌ها، از تحمیل بخشی از این هزینه‌های سنگین به خانواده‌ها و نظام عمومی حمایت و درمان جلوگیری کند.
پیشگیری؛ راهی برای کاهش مرگ و معلولیت
کاهش تلفات و مصدومان تصادفات نیازمند رویکردی جامع است؛ رویکردی که در آن مسئولیت تنها بر دوش رانندگان قرار نگیرد و همه عوامل مؤثر بر ایمنی سفر مورد توجه باشند.ایمن‌سازی نقاط حادثه‌خیز، اصلاح هندسی راه‌ها، نصب و نگهداری علائم هشداردهنده، خط‌کشی مناسب، روشنایی کافی، ایجاد حفاظ در نقاط ضروری و رسیدگی به وضعیت آسفالت از جمله اقداماتی است که می‌تواند خطر وقوع یا شدت پیامدهای تصادفات را کاهش دهد. در کنار آن، ارتقای کیفیت خودروها، نظارت بر معاینه فنی، استفاده از کمربند ایمنی و صندلی کودک و رعایت سرعت مطمئنه نیز اهمیت دارد.آموزش مستمر رانندگان، برخورد با تخلفات پرخطر، پرهیز از رانندگی در حالت خستگی و خواب‌آلودگی و توجه به شرایط جوی نیز بخش مهمی از برنامه پیشگیری را تشکیل می‌دهد. در جاده‌های شمال کشور، که بارندگی، مه و لغزندگی سطح راه می‌تواند شرایط رانندگی را تغییر دهد، توجه به وضعیت هوا و رعایت فاصله طولی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.در کنار اقدامات پیشگیرانه، تقویت ناوگان اورژانس پیش‌بیمارستانی، بهبود زمان رسیدن نیروهای امدادی، آموزش کمک‌های اولیه و دسترسی مناسب به مراکز درمانی مجهز نیز می‌تواند در کاهش پیامدهای حوادث مؤثر باشد. پس از مرحله درمان نیز باید دسترسی مصدومان به خدمات توان‌بخشی، حمایت روانی و امکانات بازگشت به زندگی اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
آمار ۲۵۷ جان‌باخته و ۴ هزار و ۸۱۳ مصدوم در گیلان طی پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵، ضرورت نگاه فراتر از شمار قربانیان را یادآوری می‌کند. هر یک از این حوادث می‌تواند هزینه‌ای انسانی، خانوادگی و اجتماعی به همراه داشته باشد؛ هزینه‌ای که گاه در چند ثانیه آغاز می‌شود، اما آثار آن تا سال‌ها ادامه می‌یابد.کاهش این خسارت‌ها مستلزم آن است که ایمنی راه‌ها، استاندارد خودروها، مسئولیت‌پذیری رانندگان، آمادگی نیروهای امدادی و دسترسی به درمان و توان‌بخشی، اجزای به‌هم‌پیوسته یک سیاست جدی برای حفاظت از جان و کیفیت زندگی مردم باشند.فارس*za
هیچ دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.