از مزرعه تا تنور و سفره مردم / گندم هست، بودجه هم هست؛ پس چرا نانوایان معترضاند؟
نان فقط یک کالای روزمره نیست؛ برای میلیونها خانوار، بخشی از امنیت غذایی و آخرین سنگر سفره معیشت است. حالا اعتراض برخی نانوایان به کاهش سهمیه آرد و افزایش هزینههای تولید، دوباره چالش قدیمی زنجیره نان را برجسته کرده است؛ جایی که به گفته کارشناسان، مسئله اصلی نه کمبود گندم، بلکه فاصله میان هزینه واقعی تولید، قیمت مصوب و سیاستهای حمایتی دولت است.
به گزارش گیلان شهر :نان فقط یک کالا در سبد خرید خانوار نیست؛ بخشی از امنیت غذایی و آرامش اجتماعی جامعه است. برای میلیونها خانواده، بهویژه اقشار کمدرآمد، نان همچنان ارزانترین و در دسترسترین ماده غذایی روزانه محسوب میشود. به همین دلیل هر اختلالی در زنجیره تولید، توزیع یا قیمتگذاری آن، فراتر از یک مسئله صنفی، به دغدغهای عمومی تبدیل میشود؛ دغدغهای که هم معیشت مردم و هم پایداری نظام تأمین غذا را تحت تأثیر قرار میدهد.
کاهش سهمیه آرد و مشکلات تأمین نان، این روزها به یکی از دغدغههای برخی نانوایان تبدیل شده است. فعالان این حوزه معتقدند در کنار افزایش هزینههای جاری، کاهش سهمیه آرد فشار مضاعفی بر واحدهای نانوایی وارد کرده و ادامه فعالیت را دشوارتر کرده است.
حجت بینآبادی، کارشناس بودجه و مالیات، در گفتوگو با رکنا با اشاره به وضعیت تأمین گندم کشور گفت: « مسئله کمبود آرد و نان ارتباطی با جنگ اخیر یا محاصره دریایی ندارد. دولت هر سال حدود ۱۰ میلیون تن گندم به صورت تضمینی از کشاورزان خریداری میکند و در سال جاری نیز با توجه به میزان تولید و بارشها، کشور نیازی به واردات گندم ندارد.»
او افزود: «در قانون بودجه ۱۴۰۵ نرخ خرید تضمینی گندم ۵۰ هزار تومان به ازای هر کیلو تعیین شده است. با فرض خرید حدود ۱۰ میلیون تن، منابع مورد نیاز دولت برای خرید تضمینی گندم حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان خواهد بود.»
این کارشناس درباره علت اعتراض نانوایان توضیح داد: «موضوع اصلی، فاصله میان افزایش هزینههای واقعی نانواییها و میزان افزایش قیمت مصوب نان است. هزینههایی مانند دستمزد کارگر، اجاره، برق، گاز، تعمیرات و سایر هزینههای عمومی افزایش پیدا میکند، اما گاهی افزایش قیمت مصوب نان متناسب با این رشد هزینهها نیست.»
بینآبادی ادامه داد: «برای مثال ممکن است یک نانوا محاسبه کند که هزینه تمامشده تولید نان ۴۰ درصد افزایش پیدا کرده، اما کارگروه آرد و نان استان افزایش قیمت را ۳۰ درصد تصویب کند؛ در این شرایط نانوا احساس میکند ۱۰ درصد از هزینههایش جبران نشده و وارد زیان میشود.»
وی تأکید کرد: «همین شکاف میتواند زمینه بروز تخلفاتی مانند کمفروشی، کاهش کیفیت یا عرضه خارج از نرخ مصوب را ایجاد کند؛ بنابراین اعتراضهای اخیر نانوایان بیشتر ناشی از مسائل اقتصادی و سازوکار تعیین قیمت است، نه کمبود گندم یا بحران تأمین.»
این کارشناس همچنین به موضوع یارانه آرد و نان اشاره کرد و گفت: «در لایحه بودجه ۱۴۰۵ حدود ۲۹۸.۸ هزار میلیارد تومان برای یارانه آرد و نان پیشبینی شده بود که در قانون بودجه به ۵۴ هزار میلیارد تومان تغییر کرده است؛ اما این تغییر به خودی خود ارتباط مستقیمی با اعتراضهای اخیر نانوایان ندارد و باید جزئیات آن بررسی شود.»
بینآبادی درباره تغییرات بودجهای مرتبط با آرد و نان توضیح داد: «زمانی که در دیماه ارز نیمایی حذف شد و نرخ ارز از حدود ۷۰ هزار تومان به حدود ۱۳۰ هزار تومان رسید، طبیعی بود که قیمت بسیاری از نهادهها و هزینههای مرتبط افزایش پیدا کند. در همین شرایط، دولت نرخ خرید تضمینی گندم را نیز تغییر داد.»
او ادامه داد: «در لایحه بودجه ۱۴۰۵ نرخ خرید تضمینی گندم ۳۰ هزار تومان در نظر گرفته شده بود، اما این رقم به ۵۰ هزار تومان افزایش پیدا کرد. اگر این رقم را در حدود ۱۰ میلیون تن خرید تضمینی گندم ضرب کنیم، به عددی نزدیک به ۵۰۰ هزار میلیارد تومان میرسیم که بخش اصلی منابع مرتبط با گندم و آرد را تشکیل میدهد.»
این کارشناس بودجه و مالیات افزود: «بخش دیگری از منابع بودجهای نیز به مواردی مانند حق بیمه پایه سهم کشاورزان، یارانه کود و بذر و بیمه کشاورزی اختصاص پیدا میکند که رقم آن در مقایسه با هزینه اصلی خرید گندم بسیار کمتر است.»
وی تأکید کرد: «بنابراین بخش عمده منابع مربوط به زنجیره گندم و نان، همان هزینه خرید تضمینی گندم است و مسئله اصلی در اعتراض نانوایان، نه کمبود منابع برای خرید گندم، بلکه نحوه تنظیم رابطه میان هزینههای واقعی تولید، قیمت مصوب نان و حمایتهای دولتی است.»
به گفته این کارشناس، افزایش هزینه نهادهها، دستمزد و انرژی باعث شده فاصله میان هزینه تمامشده تولید نان و قیمت تعیینشده برای مصرفکننده به یکی از چالشهای اصلی این بخش تبدیل شود؛ موضوعی که اگر اصلاح نشود، میتواند هم فشار بر نانوایان را افزایش دهد و هم کیفیت و پایداری تأمین نان برای مردم را تحت تأثیر قرار دهد.
در سالهای اخیر نیز بخش قابل توجهی از منابع حمایتی دولت به خرید تضمینی گندم و زنجیره آرد و نان اختصاص یافته است؛ بهطوری که ارقام بودجهای این حوزه در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته است.
نان، کالایی است که کوچکترین اختلال در زنجیره تولید و توزیع آن، مستقیماً با معیشت مردم گره میخورد. مسئله امروز نانوایان بیشتر از آنکه بحران تأمین گندم باشد، بحران توازن میان هزینه تولید، قیمتگذاری و سیاست حمایتی است؛ شکافی که ادامه آن میتواند فشار را هم بر تولیدکننده و هم بر مصرفکننده افزایش دهد.رکنا*za
هیچ دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.