🖌️علی شفاهی کارشناس امور بانکی –تکنرخی کردن ارز، شفافسازی و نجات اقتصاد ایران
سقوط تاریخی ریال نتیجه سالها چندنرخی بودن ارز، رانتخواری و سوءاستفاده کسانی است که با دسترسی خاص، ارز ارزان دریافت میکردند و منافع ملی را قربانی منافع شخصی کردند.
یکی از اولویتهای مهم دولت، کاهش نظام چندنرخی ارز و حرکت به سمت تکنرخی کردن ارز است؛ اقدامی که با هدف حذف اختلاف قیمت بین نرخ رسمی و آزاد انجام میشود، اختلافی که منبع اصلی رانت، فساد و بیعدالتی بوده است. این مسیر میتواند امید مردم به دولت پزشکیان را تقویت کند.
گزارشها نشان میدهد در روزهای اخیر فاصله نرخ رسمی و آزاد دلار به حدود ۹ درصد کاهش یافته؛ سیگنالی مهم که میتواند نشانه آغاز مسیر تکنرخی شدن ارز و کاهش رانت ارزی باشد.
با این حال، رسیدن به تک نرخی شدن ارز نیازمند دقت، تدبیر و مدیریت هوشمندانه است تا از نوسانات شدید قیمتی و بیثباتی بازار جلوگیری شود. تصمیمات ارزی باید متناسب با شرایط اقتصادی کشور و میزان ذخایر ارزی اتخاذ شود.
طبیعی است کسانی که تا دیروز از ارز دولتی و رانتهای پنهان بهرهمند بودند، امروز با فشار بر بازار و تحریک افکار عمومی تلاش کنند مردم را علیه دولت پزشکیان بشورانند تا این اصلاح بزرگ به نتیجه نرسد.
چرا این موضوع حیاتی است؟
✔ نظام چندنرخی ارز در طول سالها باعث رانت، فساد، اختلاف قیمت و سوءاستفاده گسترده شده است.
✔ حرکت به سمت یک نرخ ارز شفاف، رانتخواری را کاهش میدهد، شفافیت را افزایش میدهد و سیاستگذاری اقتصادی را قابل پیشبینی میکند.
✔ با این حال، موفقیت این سیاست نیازمند زمان، منابع ارزی کافی و هماهنگی کامل نهادهای اقتصادی است تا از شوک قیمتی و فشار بر مردم جلوگیری شود.
اگر دولت با شفافسازی واقعی در همه حوزهها — اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و ورزشی — پیش برود، ملت پشت دولت پزشکیان خواهد ایستاد تا رانت، فساد و امضاهای طلایی برای همیشه حذف شوند
کارشناسان اقتصادی: شفافسازی ارزی، اعتماد مردم را تضمین میکند
کارشناسان اقتصادی تأکید کردند که اگر دولت مسیر شفافسازی همهجانبه در سیاستهای ارزی را ادامه دهد، اعتماد عمومی و حمایت مردم پایدار خواهد ماند. به گفته تحلیلگران، این شفافیت نه تنها اختلاف نرخ رسمی و آزاد ارز را کاهش میدهد، بلکه رانتخواری و سوءاستفادههای ارزی را به حداقل میرساند. کارشناسان همچنین اشاره کردند که مردم منتظر شفافسازی واقعی در کشور هستند و این اقدام میتواند مسیر اصلاح اقتصادی را هموار کند
اگر سیاست «تکنرخی کردن ارز» اجرا شود، چه میشود؟
۱) اثر کوتاهمدت (۳ تا ۶ ماه)
ریسکها:
- افزایش قیمتها (بهخصوص کالاهایی که قبلاً ارز ارزان میگرفتند)
- فشار روانی بازار و انتظارات تورمی
- مقاومت ذینفعان رانت
نکته مهم:
اگر دولت همزمان کسری بودجه را جمع نکند، این شوک قیمتی تشدید میشود.
۲) اثر میانمدت (۶ تا ۱۸ ماه)
مزایا اگر درست اجرا شود:
- شفافیت واقعی در قیمتها و حسابهای دولت
- رقابت سالمتر بین واردکننده و تولیدکننده
- کاهش رانت ارزی و امضاهای طلایی
- کنترل بهتر تورم چون سیاست پولی قابل پیشبینیتر میشود
شرطها:
- انضباط مالی
- ثبات مقررات
- عدم قیمتگذاری دستوری گسترده
۳) اثر بلندمدت (۲ سال به بالا)
اگر اصلاحات کامل باشد:
- تولید بهجای رانت جذاب میشود
=صادرات واقعی رشد میکند - اعتماد فعالان اقتصادی برمیگردد
=آمارها واقعی میشوند (تورم، رشد، تجارت)
